درمان درد مفصل شانه با جراحی (آرتروسکوپی)
آرتروسکوپی شانه یک روش جراحی کمتهاجمی است که در آن با ایجاد چند برش کوچک (حدود ۱ سانتیمتر) و وارد کردن دوربین مخصوص (آرتروسکوپ) به داخل مفصل شانه، جراح میتواند داخل مفصل را به وضوح ببیند و همزمان اقدامات درمانی را انجام دهد.
در این صفحه با کاربردهای آرتروسکوپی شانه، مزایا، مراحل انجام، مراقبتهای پس از عمل و پاسخ به پرسشهای رایج درباره این روش مدرن تحت نظر دکتر خانم ادهمی آشنا میشوید.
(این بخش پس از اضافه شدن ویدیو تکمیل میشود)
خلاصه سریع: آرتروسکوپی شانه یک روش جراحی سرپایی و کمتهاجمی برای تشخیص و درمان مشکلات داخل مفصل شانه است. با ایجاد برشهای کوچک و استفاده از دوربین، جراح میتواند آسیبهای تاندونها، رباطها، غضروف و سایر ساختارها را ترمیم کند. مزایای این روش شامل درد کمتر، بستری کوتاهتر و بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره است.
فهرست مطالب:
آرتروسکوپی شانه چیست؟
آرتروسکوپی از دو کلمه "آرترو" به معنای مفصل و "سکوپی" به معنای دیدن گرفته شده است. در این روش، جراح با ایجاد دو یا سه برش کوچک (حدود ۱ سانتیمتر) در اطراف شانه، یک دوربین کوچک به نام آرتروسکوپ را وارد مفصل میکند. تصاویر دوربین بر روی مانیتور نمایش داده میشود و جراح میتواند داخل مفصل را با بزرگنمایی بالا و وضوح عالی ببیند.
از طریق برشهای دیگر، ابزارهای جراحی بسیار ظریف وارد مفصل میشوند و جراح اقدامات درمانی مانند ترمیم تاندونهای روتاتور کاف، ترمیم لابروم، برداشتن خارهای استخوانی یا آزادسازی کپسول مفصلی را انجام میدهد.
این روش نسبت به جراحی باز سنتی، آسیب بسیار کمتری به بافتهای سالم اطراف وارد میکند و دوران نقاهت کوتاهتری دارد.
کاربردهای آرتروسکوپی شانه
آرتروسکوپی شانه برای تشخیص و درمان طیف وسیعی از مشکلات مفصل شانه استفاده میشود:
- پارگی تاندونهای روتاتور کاف: ترمیم تاندونهای پاره شده شانه.
- دررفتگی مکرر شانه: ترمیم ضایعه بانکارت (جداشدگی لابروم از لبه حفره).
- شانه یخ زده: آزادسازی کپسول مفصلی سفت و چسبنده.
- آرتروز شانه: شستشوی مفصل، برداشتن خارهای استخوانی و صاف کردن سطوح ناهموار.
- پارگی لابروم (SLAP Tear): ترمیم لب غضروفی بالای حفره مفصلی.
- برداشتن اجسام آزاد (لوز بادی): قطعات استخوانی یا غضروفی شناور در مفصل.
- بورسیت شانه: برداشتن بورس ملتهب.
- آسیبهای تاندون دوسر بازو: ترمیم یا آزادسازی تاندون.
- بررسی و نمونهبرداری از بافتهای مشکوک.
- درمان عفونت مفصل: شستشوی مفصل و برداشتن بافت عفونی.
مزایای روش آرتروسکوپی نسبت به جراحی باز
- برشهای کوچک: فقط ۲ تا ۳ برش حدود ۱ سانتیمتر، به جای برش طولانی در جراحی باز.
- آسیب کمتر به بافتهای سالم: عضلات و تاندونها بریده نمیشوند، فقط کنار زده میشوند.
- درد کمتر پس از عمل: به دلیل آسیب کمتر بافتی.
- کاهش خونریزی: برشهای کوچک خونریزی بسیار کمی دارند.
- بستری کوتاهتر: معمولاً به صورت سرپایی یا حداکثر یک شب بستری.
- بازگشت سریعتر به فعالیت: بیمار میتواند زودتر به زندگی عادی بازگردد.
- اسکار (جای زخم) کوچک و نامحسوس: به دلیل کوچکی برشها.
- کاهش خطر عفونت: برشهای کوچک خطر عفونت را کاهش میدهد.
- تشخیص دقیقتر: مشاهده مستقیم داخل مفصل با بزرگنمایی بالا.
آرتروسکوپی شانه برای چه افرادی مناسب است؟
افرادی که شرایط زیر را داشته باشند، ممکن است کاندیدای مناسبی برای آرتروسکوپی باشند:
- پارگی تاندون روتاتور کاف: به ویژه در افراد فعال و ورزشکاران.
- دررفتگی مکرر شانه: با ضایعه قابل ترمیم در تصویربرداری.
- شانه یخ زده مقاوم به درمان: پس از عدم پاسخ به فیزیوتراپی و تزریق.
- آسیبهای لابروم: مانند پارگیهای نوع SLAP.
- اجسام آزاد داخل مفصلی: که باعث گیر کردن و درد میشوند.
- عدم پاسخ به درمانهای غیرجراحی: پس از ۳ تا ۶ ماه درمان مناسب.
- افراد فعال: که میخواهند سریع به فعالیتهای قبلی بازگردند.
مواردی که آرتروسکوپی مناسب نیست:
- آرتروز پیشرفته با تخریب کامل غضروف
- عفونت فعال پوستی در ناحیه شانه
- پارگیهای بسیار وسیع و غیرقابل ترمیم (در برخی موارد نیاز به جراحی باز یا تعویض مفصل)
- بیماریهای سیستمیک شدید که خطر بیهوشی را افزایش میدهند
مراحل انجام جراحی آرتروسکوپی شانه
- آمادهسازی: بیمار در اتاق عمل روی تخت مخصوص قرار میگیرد. معمولاً از بیهوشی عمومی استفاده میشود.
- علامتگذاری: جراح محل برشها را روی شانه علامت میزند.
- ایجاد برشها: ۲ تا ۴ برش کوچک (حدود ۱ سانتیمتر) در اطراف شانه ایجاد میشود.
- ورود آرتروسکوپ: دوربین از طریق یک برش وارد مفصل میشود و تصاویر روی مانیتور نمایش داده میشود.
- بررسی مفصل: جراح تمام قسمتهای مفصل شامل تاندونها، لابروم، غضروف و سطوح استخوانی را به دقت بررسی میکند.
- درمان: ابزارهای جراحی از طریق برشهای دیگر وارد شده و اقدامات درمانی (ترمیم تاندون، بخیه لابروم، برداشتن خار استخوانی و ...) انجام میشود.
- شستشوی مفصل: مفصل با محلول استریل شستشو داده میشود تا خونابه و قطعات ریز خارج شوند.
- خروج ابزار: آرتروسکوپ و ابزارها خارج میشوند.
- بستن برشها: برشها با بخیه یا چسب مخصوص بسته میشوند و با گاز استریل پوشانده میشوند.
مدت زمان جراحی بسته به نوع عمل بین ۶۰ تا ۱۲۰ دقیقه متغیر است.
انواع جراحیهای آرتروسکوپی شانه
بسته به مشکل بیمار، انواع مختلفی از جراحی آرتروسکوپی انجام میشود:
ترمیم روتاتور کاف:
بخیه زدن تاندونهای پاره شده روتاتور کاف به استخوان با استفاده از لنگرهای مخصوص.
ترمیم بانکارت:
بخیه زدن لابروم جدا شده از لبه حفره مفصلی برای درمان دررفتگی مکرر شانه.
آزادسازی کپسول (کپسولکتومی):
برش کپسول سفت و ضخیم شده در شانه یخ زده برای بازگرداندن دامنه حرکتی.
آکرومیوپلاستی:
تراشیدن خارهای استخوانی زیر آکرومیون (قسمتی از استخوان کتف) برای کاهش فشار بر تاندونها.
ترمیم SLAP:
بخیه زدن پارگی لابروم در قسمت بالایی حفره مفصلی.
تنوتومی یا تنودز دوسر بازو:
برش یا تثبیت مجدد تاندون دوسر بازو در موارد آسیب یا التهاب.
بورسکتومی:
برداشتن بورس ملتهب در فضای زیر آکرومیون.
عوارض و خطرات احتمالی آرتروسکوپی شانه
آرتروسکوپی شانه روشی ایمن است، اما مانند هر جراحی دیگر ممکن است با عوارضی همراه باشد:
- عوارض شایع و خفیف:
- ورم و تجمع مایع در مفصل
- درد و حساسیت در محل برشها
- کبودی اطراف شانه
- بیحسی موقت در ناحیه شانه
- عوارض نادر:
- عفونت مفصل (بسیار نادر)
- لخته شدن خون در بازو
- آسیب به اعصاب یا عروق خونی اطراف
- خونریزی داخل مفصلی
- واکنش به بیهوشی
- عوارض مربوط به نوع جراحی:
- عدم موفقیت ترمیم (پارگی مجدد تاندون)
- سفتی و خشکی مفصل
- عود دررفتگی (در جراحی ناپایداری)
مشکلات شانه گاهی با یکدیگر مرتبط هستند. برای اطلاعات بیشتر میتوانید صفحه پارگی تاندون شانه ، شانه یخ زده ، دررفتگی شانه و آرتروز شانه را مطالعه کنید.
دوران نقاهت و مراقبتهای پس از جراحی
دوران نقاهت بسته به نوع عمل انجام شده متفاوت است، اما دستورالعملهای کلی عبارتند از:
روز اول تا سوم:
- استفاده از آویز بازو (ممکن است بسته به نوع عمل، مدت آن متفاوت باشد).
- یخ درمانی هر ۳-۴ ساعت به مدت ۱۵-۲۰ دقیقه برای کاهش ورم.
- بالا نگه داشتن شانه هنگام نشستن یا خوابیدن (با بالش).
- تعویض پانسمان طبق دستور پزشک.
هفته اول تا دوم:
- شروع حرکات غیرفعال توسط فیزیوتراپیست.
- تمرینات پاندولی ملایم.
- پرهیز از حرکت فعال شانه (در صورت ترمیم تاندون).
هفته دوم تا ششم:
- قطع تدریجی آویز بازو.
- شروع حرکات فعال با کمک فیزیوتراپیست.
- تمرینات دامنه حرکتی.
نکات مهم:
- برشها را تا ۴۸ ساعت خشک نگه دارید.
- از مصرف داروهای رقیقکننده خون بدون تجویز پزشک خودداری کنید.
- در صورت مشاهده علائم عفونت (قرمزی شدید، تب، ترشح چرک) سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
برای درمان درد ستون فقرات مشاوره بگیرید
اگر از دردهای کمر یا گردن رنج میبرید، تشخیص دقیق و انتخاب روش درمان مناسب میتواند از جراحیهای غیرضروری جلوگیری کند. برای دریافت مشاوره و بررسی تخصصی، همین حالا اقدام کنید.
تمرینات توانبخشی پس از آرتروسکوپی شانه
انجام منظم تمرینات زیر با نظر فیزیوتراپیست به بهبود سریعتر کمک میکند (مراحل تمرینات بسته به نوع جراحی متفاوت است):
- حرکت آونگی: خم شدن به جلو و چرخاندن آرام بازو مانند آونگ.
- کشش با عصا: به پشت بخوابید و با کمک دست سالم، دست آسیبدیده را بالا ببرید.
- انقباض عضلات شانه: منقبض کردن عضلات بدون حرکت مفصل.
- کشش چرخش خارجی با در: در حالت ایستاده در کنار در، دست آسیبدیده را روی چهارچوب قرار داده و بدن را بچرخانید.
- تمرینات تقویت عضلات کتف: جمع کردن و پایین آوردن شانهها.
- تمرینات با کش ورزشی: پس از بهبودی نسبی، برای تقویت عضلات.
بازگشت به فعالیتهای روزمره و ورزش
زمان بازگشت به فعالیتها بسته به نوع جراحی و شرایط بیمار متفاوت است:
- رانندگی: معمولاً پس از ۱-۲ هفته (با قطع مصرف مسکنهای قوی و توانایی کنترل سریع).
- کارهای اداری: ۱-۲ هفته پس از جراحی (با نظر پزشک).
- کارهای فیزیکی سبک: ۴-۶ هفته پس از جراحی.
- کارهای فیزیکی سنگین: ۳-۶ ماه بسته به نوع عمل.
- شنا و ورزشهای آبی: ۳-۴ ماه پس از جراحی (پس از بهبود کامل برشها و با نظر پزشک).
- ورزشهای پرتابی (مانند بیسبال، والیبال): ۶-۱۲ ماه بسته به نوع جراحی.
- بازگشت به ورزشهای تماسی و پربرخورد: ۶-۹ ماه پس از جراحی ناپایداری شانه.
توجه: زمان دقیق بازگشت به فعالیت توسط پزشک و بر اساس پیشرفت توانبخشی تعیین میشود.
پرسشهای رایج درباره آرتروسکوپی شانه
آیا آرتروسکوپی شانه درد دارد؟
تحت بیهوشی انجام میشود و در حین عمل دردی حس نمیکنید. پس از عمل، درد قابل کنترل با مسکنهای تجویزی است.
چه مدت بعد از جراحی میتوانم رانندگی کنم؟
معمولاً ۱ تا ۲ هفته پس از جراحی، به شرط قطع مصرف مسکنهای قوی و توانایی کنترل سریع.
چه مدت باید از آویز بازو استفاده کنم؟
بسته به نوع جراحی، از چند روز تا ۶ هفته. در ترمیم روتاتور کاف معمولاً ۴-۶ هفته نیاز است.
چه زمانی میتوانم دوش بگیرم؟
پس از ۴۸ ساعت با پوشاندن برشها با چسب ضدآب میتوانید دوش بگیرید.
آیا برشها بخیه دارند؟
برشها معمولاً با یک بخیه یا چسب مخصوص بسته میشوند که پس از ۱۰-۱۴ روز خودبهخود یا توسط پزشک برداشته میشوند.
چه زمانی نتیجه نهایی جراحی مشخص میشود؟
نتیجه نهایی بسته به نوع جراحی، معمولاً ۶ تا ۱۲ ماه پس از عمل مشخص میشود.
