درمان شکستگی مهره با جراحی
شکستگی مهرههای ستون فقرات یکی از آسیبهای جدی است که میتواند در اثر پوکی استخوان، ضربه، تصادفات یا سقوط رخ دهد. امروزه با پیشرفت روشهای کمتهاجمی، بسیاری از شکستگیها بدون نیاز به جراحی باز قابل ترمیم هستند.
در این صفحه با روشهای جراحی بسته شکستگی مهره مانند ورتبروپلاستی و کیفوپلاستی (تزریق سیمان استخوانی)، مزایا، مراحل انجام و شرایط مناسب برای این درمانها تحت نظر دکتر خانم ادهمی آشنا میشوید.
(این بخش پس از اضافه شدن ویدیو تکمیل میشود)
خلاصه سریع: جراحی بسته شکستگی مهره روشی کمتهاجمی برای ترمیم مهرههای شکسته ناشی از پوکی استخوان یا ضربه است. در این روش با تزریق سیمان استخوانی (ورتبروپلاستی) یا ترکیب آن با بالون مخصوص (کیفوپلاستی)، مهره تثبیت شده و درد به سرعت کاهش مییابد. دوران نقاهت کوتاه بوده و معمولاً بیمار همان روز یا روز بعد مرخص میشود.
فهرست مطالب:
شکستگی مهره چیست و چگونه ایجاد میشود؟
مهرهها استخوانهایی هستند که ستون فقرات را تشکیل میدهند و از نخاع محافظت میکنند. شکستگی مهره زمانی رخ میدهد که یک یا چند مهره در اثر فشار دچار ترک، خردشدگی یا فشردگی شوند.
این شکستگیها معمولاً به دو علت اصلی ایجاد میشوند:
- پوکی استخوان: شایعترین علت، بهویژه در زنان یائسه و سالمندان. استخوانها ضعیف شده و حتی با فعالیتهای عادی مانند بلند کردن یک جسم سبک یا خم شدن ناگهانی ممکن است دچار شکستگی فشاری شوند.
- ضربه: تصادفات رانندگی، سقوط از ارتفاع، آسیبهای ورزشی یا ضربات شدید میتوانند باعث شکستگی مهره شوند.
- تومورهای استخوانی: در موارد نادر، تومورهای بدخیم یا خوشخیم میتوانند استخوان مهره را تضعیف کرده و زمینه شکستگی را فراهم کنند.
انواع شکستگیهای مهره
شکستگیهای مهره بر اساس نوع آسیب به دستههای مختلفی تقسیم میشوند:
- شکستگی فشاری: شایعترین نوع، معمولاً در اثر پوکی استخوان. بخش جلویی مهره فرو میریزد اما بخش پشتی سالم میماند. این نوع اغلب با روشهای بسته قابل درمان است.
- شکستگی ترکشی: در اثر ضربه شدید، مهره به طور کامل خرد میشود و قطعات استخوانی ممکن است به کانال نخاعی راه یابند. این نوع میتواند با آسیب عصبی همراه باشد.
- شکستگی خمشی-جداکننده: در اثر خم شدن ناگهانی ستون فقرات (مثلاً در تصادف با کمربند ایمنی) ایجاد میشود.
- دررفتگی-شکستگی: شکستگی همراه با جابجایی مهرهها که معمولاً ناپایدار است و ممکن است به نخاع آسیب بزند.
روشهای جراحی بسته معمولاً برای شکستگیهای فشاری ناشی از پوکی استخوان که پایدار هستند و به نخاع فشار نمیآورند، مناسباند.
علائم هشداردهنده شکستگی مهره
شکستگی مهره میتواند با علائم زیر همراه باشد:
- درد ناگهانی و شدید در کمر یا گردن: بهویژه پس از زمین خوردن یا بلند کردن جسم سنگین
- افزایش درد هنگام ایستادن یا راه رفتن: و کاهش درد در حالت درازکش
- کاهش قد: به دلیل فشردگی مهرهها
- تغییر شکل ستون فقرات: مانند قوز پشتی
- بیحسی، گزگز یا ضعف در اندامها: در صورت درگیری اعصاب
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، فوراً به اورژانس مراجعه کنید:
- بیاختیاری ادرار یا مدفوع
- بیحسی در ناحیه زین (دور مقعد)
- ضعف شدید و ناگهانی در پاها
- اختلال در راه رفتن
روشهای جراحی بسته شکستگی مهره
دو روش اصلی برای درمان کمتهاجمی شکستگی مهره وجود دارد که هر دو با تزریق سیمان استخوانی انجام میشوند:
🔹 ورتبروپلاستی:
در این روش، سیمان استخوانی مستقیماً و با فشار به داخل مهره شکسته تزریق میشود. سیمان پس از چند دقیقه سفت شده و مهره را تثبیت میکند. این روش بیشتر برای کاهش درد و پایدار کردن شکستگی به کار میرود.
🔹 کیفوپلاستی:
در این روش پیشرفتهتر، ابتدا یک بالون مخصوص از طریق سوزن وارد مهره شکسته شده و باد میشود. بالون فضای خالی ایجاد کرده و ارتفاع مهره را تا حد امکان بازیابی میکند. سپس سیمان استخوانی به داخل این حفره تزریق میشود. کیفوپلاستی علاوه بر کاهش درد، به اصلاح تغییر شکل (قوز) ستون فقرات نیز کمک میکند.
مزایای تزریق سیمان نسبت به جراحی باز
- کاهش فوری و چشمگیر درد: بسیاری از بیماران بلافاصله پس از عمل تسکین درد را تجربه میکنند.
- روش کمتهاجمی: فقط یک سوراخ کوچک روی پوست (حدود ۳-۵ میلیمتر) ایجاد میشود.
- بیحسی موضعی: نیازی به بیهوشی عمومی نیست و بیمار هوشیار است.
- بستری کوتاه: معمولاً به صورت سرپایی یا با یک شب بستری انجام میشود.
- بازگشت سریع به زندگی عادی: بیمار میتواند ظرف ۲۴ ساعت راه برود و به فعالیتهای روزمره بازگردد.
- بازیابی ارتفاع مهره: در روش کیفوپلاستی، اصلاح قوز پشتی و افزایش قد امکانپذیر است.
- پیشگیری از شکستگیهای بعدی: با تثبیت مهره، از پیشرفت تغییر شکل ستون فقرات جلوگیری میشود.
چه افرادی میتوانند از این روش استفاده کنند؟
افرادی که شرایط زیر را دارند، میتوانند گزینه مناسبی برای جراحی بسته شکستگی مهره باشند:
- دچار شکستگی فشاری ناشی از پوکی استخوان شدهاند.
- درد شدید و ناتوانکننده دارند که با استراحت یا مسکن بهبود نمییابد.
- شکستگی آنها کمتر از ۳ تا ۴ ماه از زمان وقوع آن گذشته باشد (شکستگی تازه).
- به درمانهای غیرجراحی مانند بریس و فیزیوتراپی پاسخ ندادهاند.
- سالمندانی هستند که تحمل جراحی باز را ندارند.
- مبتلایان به تومورهای استخوانی که باعث تضعیف مهره و درد شدهاند.
توجه: تشخیص نهایی برای انتخاب این روش توسط دکتر خانم ادهمی و پس از بررسی دقیق تصاویر امآرآی و سیتی اسکن انجام میشود.
برای درمان درد ستون فقرات مشاوره بگیرید
اگر از دردهای کمر یا گردن رنج میبرید، تشخیص دقیق و انتخاب روش درمان مناسب میتواند از جراحیهای غیرضروری جلوگیری کند. برای دریافت مشاوره و بررسی تخصصی، همین حالا اقدام کنید.
مراحل انجام کیفوپلاستی و ورتبروپلاستی
- آمادهسازی بیمار: بیمار به صورت دمر (روی شکم) روی تخت مخصوص قرار میگیرد.
- بیحسی موضعی: ناحیه کمر با تزریق داروی بیحسی موضعی بیحس میشود. ممکن است آرامبخش نیز تجویز شود.
- هدایت تصویری: با استفاده از دستگاه تصویربرداری زنده با اشعه ایکس، محل دقیق مهره شکسته مشخص میشود.
- ورود سوزن: یک سوزن مخصوص از طریق پوست به داخل مهره هدایت میشود.
- مرحله کیفوپلاستی (در صورت استفاده): بالون از داخل سوزن وارد و باد میشود تا ارتفاع مهره بازیابی و فضای خالی ایجاد گردد. سپس بالون تخلیه و خارج میشود.
- تزریق سیمان: سیمان استخوانی به حالت مایع به داخل مهره تزریق میشود. سیمان ظرف چند دقیقه سفت شده و مهره را محکم میکند.
- پایان عمل: سوزن خارج شده و محل ورود با یک چسب کوچک پوشانده میشود.
مدت زمان عمل برای هر مهره حدود ۴۰ تا ۶۰ دقیقه است.
عارضههای احتمالی
ورتبروپلاستی و کیفوپلاستی روشهای ایمنی هستند، اما مانند هر اقدام پزشکی ممکن است با عوارضی همراه باشند:
- نشت سیمان: شایعترین عارضه که در آن مقدار کمی سیمان از مهره خارج شده و به بافتهای اطراف نشت میکند. در بیشتر موارد بیعلامت است، اما گاهی میتواند باعث تحریک ریشه عصبی شود.
- عفونت: به دلیل کوچک بودن برش، عفونت بسیار نادر است.
- خونریزی: معمولاً ناچیز است.
- شکستگی مهره مجاور: پس از تثبیت یک مهره، فشار بیشتری به مهرههای بالا و پایین وارد شده و ممکن است آنها نیز دچار شکستگی شوند.
- واکنش آلرژیک: به مواد سیمان یا داروی بیحسی.
مشکلات ستون فقرات گاهی با یکدیگر مرتبط هستند. برای اطلاعات بیشتر میتوانید صفحه جراحی دیسک گردن ، جراحی دیسک کمر ، جراحی تنگی کانال نخاعی و جراحی سیاتیک را مطالعه کنید. همچنین جراحی دیسک با لیزر و جراحی میکروسکوپیک دیسک نیز میتواند برای شما مفید باشد.
دوران نقاهت و مراقبتهای پس از جراحی
- ساعات اولیه: بیمار چند ساعت در ریکاوری تحت نظر بوده و سپس با بهبود علائم حیاتی ترخیص میشود.
- ۲۴ ساعت اول: استراحت نسبی، اما میتوانید با احتیاط راه بروید.
- فعالیتهای مجاز: بازگشت به فعالیتهای روزمره ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت.
- فعالیتهای ممنوع: تا ۲ هفته از بلند کردن اجسام سنگین، خم شدن ناگهانی و چرخش شدید خودداری کنید.
- رانندگی: تا ۳-۵ روز رانندگی نکنید.
- فیزیوتراپی: پس از بهبود اولیه، تمرینات تقویتی عضلات کمر توصیه میشود.
- پیگیری: ویزیت مجدد ۲ تا ۴ هفته بعد برای بررسی روند بهبودی.
پرسشهای رایج درباره جراحی بسته شکستگی مهره
آیا تزریق سیمان درد دارد؟
تحت بیحسی موضعی انجام میشود و بیمار دردی حس نمیکند. پس از عمل، محل ورود سوزن ممکن است کمی حساس باشد که با مسکن ساده برطرف میشود.
چه مدت بعد از عمل میتوانم راه بروم؟
معمولاً چند ساعت پس از عمل میتوانید با کمک راه بروید. اکثر بیماران روز بعد به خانه میروند و فعالیتهای سبک را از سر میگیرند.
آیا مهره ترمیم شده دوباره میشکند؟
سیمان استخوانی مهره را بسیار محکم میکند و خود آن مهره معمولاً دوباره نمیشکند. اما به دلیل تغییر بیومکانیک ستون فقرات، احتمال شکستگی مهرههای مجاور وجود دارد.
چه تفاوتی بین کیفوپلاستی و ورتبروپلاستی وجود دارد؟
در کیفوپلاستی ابتدا با بالون فضای خالی ایجاد شده و ارتفاع مهره بازیابی میشود، سپس سیمان تزریق میگردد. در ورتبروپلاستی سیمان مستقیماً تزریق میشود. کیفوپلاستی برای اصلاح قوز پشتی مؤثرتر است.
آیا این روش برای شکستگیهای قدیمی هم جواب میدهد؟
بهترین نتیجه مربوط به شکستگیهای تازه (کمتر از ۳ ماه) است. در شکستگیهای قدیمیتر، مهره در وضعیت فشرده جوش خورده و تزریق سیمان کمکی به بازگرداندن ارتفاع نمیکند.
