درمان تنگی کانال نخاعی با جراحی
تنگی کانال نخاعی (Spinal Stenosis) به باریک شدن کانالی که نخاع و اعصاب در آن قرار دارند گفته میشود. این تنگی میتواند در ناحیه گردن یا کمر ایجاد شده و با فشار بر نخاع یا ریشههای عصبی، علائم مختلفی ایجاد کند.
در این صفحه با جراحی بسته تنگی کانال نخاعی، مزایا، مراحل انجام و شرایط مناسب برای این روش درمانی تحت نظر دکتر خانم ادهمی آشنا میشوید.
(این بخش پس از اضافه شدن ویدیو تکمیل میشود)
خلاصه سریع: جراحی بسته تنگی کانال نخاعی روشی کمتهاجمی برای گشاد کردن کانال نخاعی و آزادسازی اعصاب بدون نیاز به برش باز است. این روش با بیحسی موضعی انجام شده و دوران نقاهت کوتاهی دارد.
فهرست مطالب:
تنگی کانال نخاعی چیست؟
تنگی کانال نخاعی به باریک شدن فضای اطراف نخاع گفته میشود. این مشکل میتواند در ناحیه کمر یا گردن رخ دهد. اگر در ناحیه گردن باشد، به آن تنگی کانال نخاعی گردنی میگویند که با ته گردن قابل درمان است.
این تنگی میتواند مادرزادی باشد یا در اثر افزایش سن، آرتروز، ضخیم شدن رباطها، فتق دیسک یا بیماریهای دیگر ایجاد شود. با افزایش سن، شیوع تنگی کانال نخاعی بیشتر میشود و یکی از علل شایع درد و ناتوانی در سالمندان است.
در روش جراحی بسته، بدون نیاز به برش باز و با استفاده از ابزارهای مخصوص، فضای کانال نخاعی گشاد شده و فشار از روی اعصاب برداشته میشود.
انواع تنگی کانال نخاعی
تنگی کانال نخاعی بر اساس محل و علت ایجاد به انواع مختلفی تقسیم میشود:
- تنگی کانال نخاعی گردنی: در ناحیه گردن رخ میدهد و میتواند باعث علائم در دستها، عدم تعادل و مشکلات راه رفتن شود.
- تنگی کانال نخاعی کمری: شایعترین نوع که در ناحیه کمر ایجاد میشود و باعث درد، بیحسی و ضعف در پاها میگردد.
- تنگی مرکزی: باریک شدن قسمت مرکزی کانال که مستقیماً بر نخاع فشار میآورد.
- تنگی جانبی (فورامینال): باریک شدن سوراخهای خروج ریشههای عصبی از کانال نخاعی.
- تنگی مادرزادی: برخی افراد با کانال نخاعی باریک به دنیا میآیند و مستعد علائم در سنین پایینتر هستند.
- تنگی اکتسابی: در اثر افزایش سن، آرتروز، ضخیم شدن رباطها یا فتق دیسک ایجاد میشود.
علائم تنگی کانال نخاعی
علائم بسته به محل و شدت تنگی متفاوت است:
علائم تنگی کانال نخاعی گردنی:
- درد گردن که ممکن است به شانهها و دستها انتشار یابد
- بیحسی، گزگز یا ضعف در دستها
- مشکل در هماهنگی حرکات دستها (مثل بستن دکمه)
- عدم تعادل و مشکلات راه رفتن
- در موارد شدید، مشکلات کنترل ادرار و مدفوع
علائم تنگی کانال نخاعی کمری:
- درد کمر که ممکن است به باسن و پاها انتشار یابد
- درد، بیحسی یا ضعف در پاها (مشابه درد سیاتیک)
- بدتر شدن علائم هنگام ایستادن یا راه رفتن طولانی (لنگش نوروژنیک)
- بهبود علائم با نشستن یا خم شدن به جلو
- احساس سنگینی یا خستگی در پاها
- در موارد شدید، اختلال در کنترل ادرار و مدفوع
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، فوراً به اورژانس مراجعه کنید:
- بیاختیاری ادرار یا مدفوع
- بیحسی زینی شکل (در نواحی تماس با زین)
- ضعف شدید و ناگهانی در پاها که توان راه رفتن را سلب کرده است
- فلج پیشرونده اندامها
مشکلات ستون فقرات گاهی با یکدیگر مرتبط هستند. برای اطلاعات بیشتر میتوانید صفحه جراحی دیسک گردن ، جراحی دیسک کمر و جراحی دیسک با لیزر را مطالعه کنید. همچنین جراحی میکروسکوپیک دیسک و جراحی شکستگی مهره نیز میتواند برای شما مفید باشد.
مزایای جراحی بسته برای تنگی کانال نخاعی
- بدون برش وسیع: انجام عمل از طریق یک شکاف کوچک (حدود ۵-۸ میلیمتر) بدون نیاز به برش طولانی
- بیهوشی موضعی: بیمار هوشیار است و میتواند حین عمل با پزشک ارتباط برقرار کند
- دوران نقاهت کوتاهتر: بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره
- کاهش درد بعد از عمل: به دلیل آسیب کمتر به بافتهای اطراف
- نیاز به بستری کوتاهتر: معمولاً یک روز یا حتی به صورت سرپایی
- مناسب برای سالمندان: به دلیل تحمل بهتر نسبت به بیهوشی عمومی و جراحی باز
- حفظ ثبات ستون فقرات: نیازی به فیکس کردن مهرهها با پیچ و پلاک نیست
- کاهش خطر عفونت و عوارض بیهوشی عمومی
چه کسانی میتوانند از این روش استفاده کنند؟
افرادی که شرایط زیر را دارند، میتوانند گزینه مناسبی برای جراحی بسته تنگی کانال نخاعی باشند:
- کسانی که با درمانهای غیرجراحی مثل فیزیوتراپی، دارو و تزریق خوب نشدهاند
- تنگی کانال آنها خفیف تا متوسط است (نه خیلی شدید)
- علائمی مثل بیحسی، گزگز یا ضعف در دستها یا پاها دارند
- سالمندانی که تحمل جراحی باز را ندارند
- تنگی در یک یا دو سطح مهرهای محدود شده است
- افرادی که میخواهند زودتر به زندگی عادی برگردند
توجه: تشخیص نهایی برای انتخاب این روش توسط دکتر خانم ادهمی و پس از بررسی دقیق تصاویر MRI و معاینه بالینی انجام میشود.
برای درمان درد ستون فقرات مشاوره بگیرید
اگر از دردهای کمر یا گردن رنج میبرید، تشخیص دقیق و انتخاب روش درمان مناسب میتواند از جراحیهای غیرضروری جلوگیری کند. برای دریافت مشاوره و بررسی تخصصی، همین حالا اقدام کنید.
تکنیکهای مختلف جراحی بسته تنگی کانال نخاعی
دکتر خانم ادهمی با توجه به شرایط بیمار، مناسبترین تکنیک را انتخاب میکنند:
- لیزر اندوسکوپیک: استفاده از لیزر از طریق اندوسکوپ برای برداشتن بافتهای اضافی و گشاد کردن کانال
- رادیوفرکوئنسی (RF): استفاده از امواج رادیویی برای کاهش حجم رباطهای ضخیم شده
- بالنپلاستی (Balloon Kyphoplasty): در موارد شکستگی مهرهها همراه با تنگی
- میکرودیسککتومی اندوسکوپیک: برداشتن مستقیم عوامل فشارنده با دوربین بسیار کوچک
- فورامینوپلاستی: گشاد کردن سوراخهای خروج ریشههای عصبی
- لیگامنتوتومی: برداشتن یا کاهش حجم رباطهای ضخیم شده (لیگامنتوم فلاووم)
مراحل انجام جراحی بسته تنگی کانال نخاعی
- آمادهسازی بیمار: بیمار در وضعیت مناسب (دمر یا نشسته بسته به محل تنگی) قرار میگیرد و ناحیه موضعگیری و استریل میشود.
- بیحسی موضعی: با تزریق بیحسی موضعی، ناحیه عمل کاملاً بیحس میشود.
- هدایت تصویری: با استفاده از دستگاه فلوروسکوپی (تصویربرداری زنده)، محل دقیق تنگی مشخص میشود.
- ورود سوزن یا تروکار مخصوص: ابزار بسیار نازک از طریق پوست به سمت کانال نخاعی هدایت میشود.
- گشاد کردن کانال: بسته به نوع تکنیک، بافتهای فشارنده (رباط ضخیم شده، استخوان اضافی یا دیسک) برداشته یا کاهش حجم مییابند.
- آزادسازی اعصاب: پس از ایجاد فضای کافی، ریشههای عصبی آزاد میشوند.
- پایان عمل: ابزار خارج شده و یک چسب کوچک روی محل ورود قرار میگیرد. کل فرآیند معمولاً ۴۵ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد.
تفاوت جراحی بسته با جراحی باز تنگی کانال نخاعی
| ویژگی | جراحی بسته | جراحی باز (لامینکتومی) |
|---|---|---|
| اندازه برش | کمتر از ۱ سانتیمتر | ۵-۱۵ سانتیمتر |
| بیهوشی | موضعی (هوشیار) | عمومی یا نخاعی |
| مدت بستری | سرپایی یا حداکثر یک روز | ۳ تا ۷ روز |
| بازگشت به کار | ۱ تا ۲ هفته | ۶ تا ۱۲ هفته |
| حفظ ثبات ستون | نیاز به فیکس کردن ندارد | ممکن است نیاز به فیوژن و پیچ داشته باشد |
| خونریزی | کمتر از ۱۰ سیسی | ممکن است قابل توجه باشد |
عوارض جانبی و خطرات احتمالی
جراحی بسته تنگی کانال نخاعی به دلیل کمتهاجمی بودن، عوارض بسیار کمتری نسبت به جراحی باز دارد. با این حال، احتمال برخی عوارض وجود دارد:
- عوارض شایع و خفیف: کبودی موضعی، درد خفیف در محل ورود سوزن، بیحسی موقتی
- عوارض نادر: عفونت سطحی، خونریزی زیرپوستی، حساسیت به داروهای بیحسی
- عوارض بسیار نادر: آسیب عصبی، عفونت عمقی، لخته خون، پارگی دورا (پرده محافظ نخاع)
دوران نقاهت و مراقبتهای پس از جرابی
- استراحت نسبی: ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول استراحت کنید و از نشستن طولانی خودداری نمایید.
- یخ درمانی: استفاده از کمپرس سرد روی ناحیه عمل به کاهش التهاب کمک میکند.
- فعالیتهای مجاز: پس از ۴۸ ساعت میتوانید راه رفتن سبک را شروع کنید.
- فعالیتهای ممنوع: تا ۲-۳ هفته از بلند کردن اجسام سنگین، خم شدن و چرخش ناگهانی خودداری کنید.
- نشستن: از نشستن طولانی (بیش از ۳۰-۴۵ دقیقه) خودداری کرده و هر ساعت بلند شوید و راه بروید.
- رانندگی: تا ۳-۵ روز از رانندگی خودداری کنید.
- فیزیوتراپی: پس از بهبود اولیه، انجام تمرینات فیزیوتراپی برای تقویت عضلات توصیه میشود.
- پیگیری: ویزیت مجدد طبق نظر پزشک (معمولاً ۲-۴ هفته بعد) ضروری است.
سوالات پرتکرار درباره جراحی بسته تنگی کانال نخاعی
آیا این جراحی برای همه انواع تنگی کانال مناسب است؟
خیر، برای تنگیهای بسیار شدید، بدشکلیهای پیشرفته یا بیثباتی ستون فقرات، جراحی باز ممکن است لازم باشد.
چند روز بعد از عمل میتوانم راه بروم؟
معمولاً چند ساعت پس از عمل میتوانید با کمک راه بروید. راه رفتن سبک از روز بعد توصیه میشود.
آیا احتمال بازگشت تنگی وجود دارد؟
با رعایت اصول صحیح زندگی و تمرینات تقویتی، احتمال عود کاهش مییابد. با این حال، پیشرفت آرتروز در طولانی مدت ممکن است باعث عود شود.
آیا این روش تحت پوشش بیمه است؟
بسته به نوع بیمه تکمیلی، ممکن است بخشی از هزینهها تحت پوشش قرار گیرد. برای اطلاع دقیق با مطب تماس بگیرید.
چند جلسه درمان نیاز است؟
معمولاً یک جلسه کافی است، اما در موارد پیچیده ممکن است چند جلسه با فاصله لازم باشد.
